Şalt Tesisleri

Şalt tesisleri bir diğer ismi ile de şalt sahası, elektrik enerjisinin dağıtımını ve iletimini yapan kurumlardır. Şalt tesislerinde elektrik dağıtım işlemi transformatörler yani elektrik trafoları aracılığı ile yapılmaktadır. Elektrik trafoları enerjisinin yüksek ya da düşük olmasına etki etmektedir. Yani tesisten yerleşkeye gidecek elektriği en doğru oranda sağlamaktadır. Trafolar yardımı ile yüksek akım düşürülür, alçak akımlar ise daha yeterli bir orana getirilerek yerleşkelere ulaşmasını sağlamaktadır.

Şalt tesisleri yalnızca transformatörlerden oluşmamaktadır. Bunun yanında; anahtarlama, kontrol ve koruma gibi elemanlardan da meydana gelmektedir. Şalt tesislerinde olumsuz bir şekilde oluşacak kısa devre gibi durumlar kesiciler yardımı ile engellenmektedir.

Şalt tesisleri TEDAŞ tarafından belirlenen belirli kurallar çerçevesinde yürütülmektedir. Burada güvenlik oldukça önemlidir ve en üst düzeyde koruma sağlanmaktadır. Güvenliği arttırmak amacı ile Scada merkezlerinden düzenli bir izleme ve takip işlemi yapılmaktadır.

Yüksek Gerilim Nedir

Üretilen elektrik enerjisi transformatörler aracılığı ile yerleşkeye ulaşmaktadır. Yüksek gerilim trafolar yardımı ile düşük ya da orta bir akıma getirildikten sonra ulaştırılmaktadır. Genellikle tesisler, santraller ile transformatörler arasında tercih edilmektedir.

Alçak Gerilim 

Transformatörler yardımı ile yerleşkelere ulaşan elektrik enerjisi alçak gerilim olarak adlandırılmaktadır. Tesisler ile trafolara yüksek olarak iletilen enerji trafolardan yerleşkelere ulaşırken alçak ya da orta olarak ayarlanmaktadır. İhtiyaç haline en uygun şekilde evlere ya da yerleşkelere ulaşmaktadır.

Şalt Tesisi Bileşenleri 

Şalt tesisi bileşenleri birçok elemandan meydana gelmektedir.

  • Kesiciler: Kesiciler yardımı ile aşırı yüklenme sonucu oluşabilecek kısa devre gibi olumsuz durumların önüne geçilmektedir. Kesiciler kapalı şekilde iken elektrik enerjisinin akımı devam etmektedir. Açık hale geldiğinde ise akım engellenmektedir.
  • Recloser Devre Kesiciler: Bu devre kesiciler otomatik olarak işlem yapmaktadır. İnsan elinin varlığına ihtiyaç duymamaktadır. Recloser devre kesiciler sayesinde gereğinden fazla oluşan akım kesilir ve belirli bir süre sonra da tamamen kapatılır.
  • Transformatörler (Elektrik trafoları): Transformatörler birçok devrenin birbiri ile bağlanmasını sağlamaktadır. Transformatörler elektrik enerjisinin yükseltilmesi ya da alçaltılmasına işlem yapmaktadır. Trafolar yardımı ile yüksek olan elektrik akımı düşürülür, düşük olan ise ihtiyaç haline uygun bir hale getirilir. Aynı zamanda şalt tesisleri ile yerleşkeler arasında elektrik enerjisini iletme görevine de sahiptir.
  • Kontrol Ekipmanları: Kontrol ekipmanları yardımı ile şebekeler ve cihazlarda oluşabilecek olası herhangi bir arızaların önüne geçilmektedir. Bu sebeple kalıcı hasarlar oluşmadan haberdar olunur ve bakım ya da tadilat işlemi gerçekleştirilebilir.
  • Baralar: Benzer elektrik enerjisinin toplanıp dağıtılması işlemini baralar üstlenmektedir. Baraların iletken yapısı sayesinde bu işlem sağlanmaktadır. İletken olması ise alüminyum ya da bakır yapısı sayesinde oluşmaktadır.
  • Ölçü Aletleri: Akım, gerilim, frekans ve güç gibi etkenler şalt tesislerinde ölçü aletleri yardımı ile ölçülmektedir. Aynı zamanda elektrik enerjisi için harcanan enerji de ölçülebilir.

Açık Hava Şalt Tesisleri

Açık hava şalt tesisleri (sahaları) oldukça büyük şekilde yer almaktadır. Bu tesisler farklı şekilde ele alınmaktadır.

  1. Kiriş Tipli Şalt Tesisleri: Diğerlerine göre daha sağlamdır ancak daha pahalıdır. Kiriş tipli için küçük arazili bir yapıya ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tip için kirişler yatay ve dikey olacak şekilde oluşur.
  2. Toprak Üstü Tipli Şalt Tesisleri: Daha uygun fiyatlı olan toprak üstü tipli şalt tesisleri, yere yakın bir şekildedir. Bu tip için düz ve geniş araziler tercih edilmektedir. Riskli yapıya sahip olan zeminler yani kaygan ya da deprem riskli olan bölgeler için uygun değildir.
  3. Cihaz Tipi Şalt Tesisleri: Engebeli yapıdaki araziler için uygundur. Bunun yanında oldukça uygun kuruluş maliyetlerine sahiptir. Hafif olarak tasarlanan çelik yapılar ile işlem sağlanabilir.

Şalt Tesisi Kurma ve Fiyatları

TEDAŞ tarafından yayınlanan yönergeler doğrultusunda şalt tesisleri kurulmaktadır. TEDAŞ yönetmeliğine uygun olması halinde şalt tesisi kurulmasına onay verilmektedir. Ve Armin Şalt Tesisleri gibi yerel kuruluşlar oluşturulmaktadır. Şalt tesisi kurma fiyatı net bir fiyatla belirlenmemektedir. Fiyat oluşturulurken arazi yapısı, coğrafi konum, kullanılacak direk gibi olumlu olumsuz tüm etkenler göz önünde bulundurulmaktadır. Fiyatlara ise en büyük etken arazi ile ilgili detaylar etkilenmektedir. Arazinin tarla, karayolu, demiryolu, akarsu vb. olması gibi etkenler büyük öneme sahiptir. Bu etkenlere göre bir fiyat oluşturulmaktadır.