Topraklama Sistemleri

Elektrikle çalışan cihazların kaçak tehlikesine karşı alınan önlemlere topraklama sistemleri denir. Kaçak elektrik bir iletken ile toprağa verilir.  Hem insan yaşamını hem de elektrikli cihazların kullanım ömrünü riske atmamak için topraklama sistemi kesinlikle yapılması gerekir. Cihazda oluşabilecek fazla elektrik yükü direnci toprak hattı üzerinden direkt toprağa verilerek elektrikli cihaza dokunan kişinin hayati tehlikesi ortadan kaldırılır.

Topraklama Zorunlu Mudur?

Topraklama yalnızca hayati riski ortadan kaldırmak için bir lüks değil aynı zamanda kanuni bir zorunluluktur. Ülkemizde bu konuda gerekli denetimler yapılır topraklama konusuna ilgili makamlar tarafından özel gösterilir. Bir binaya genel anlamda iki farklı elektrik kablosu girer bunlardan biri nötr diğeri faz hattıdır. Her iki kabloda elektrikli cihazların çalışabilmesi ve elektrik akımının olması için gereklidir. Bu iki kablonun güvenliğini sağlamak için üçüncü kablo olan topraklama kablosuna ihtiyaç duyulur. Duvarlarda bulunan prizlerin deliklerinden bir faz diğeri ise nötr kablo için hazırlanır. İki kısım arasında gerilim ölçüldüğünde 220V değer görülür.

Binada Topraklama Nasıl Anlaşılır?

Topraklı prizlerde ek olarak dış kısımda metal çıkıntılar yer alır, bu çıkıntılar bina etrafında toprağa yerleştirilen bakır çubuk ya da levha ile sonlanan topraklama kablosuna bağlıdır. Topraklama sistemleri için kullanılan bu metal çıkıntılar zaman içerisinde içe doğru çökme yapar. Bu durumla karşılaşılması halinde topraklama sisteminin işlevini yerine getiremediği anlaşılır. Sorunun çözümü UPS priz olabilir, bu priz çeşidinde her iki deliğin üstünde topraklama için metal çubuk yer alır.

Topraklama Hattında Problem Anlaşılır Mı?

Topraklama hattının sorunsuz olduğu ya da olmadığı kolaylıkla metal çubuk ile anlaşılır. Ancak bu prizi piyasada bulmak zordur, bu durum topraklamaya yeterli derecede önemin verilmediğini ortaya koyar. Topraklama sistemleri kullanım amacına göre 3 farklı şekilde sınıflandırılır;

  •  Koruma topraklaması
  •  İşletme topraklaması
  •  Fonksiyon topraklaması

Topraklama Sistemleri Hangileridir?

  1. Bir tehlike anında tüm canlıları dokunma gerilimine karşı korumak için yapılan ek topraklama sistemine koruma topraklaması denir. Elektrikle çalışan elektronik aletlerin elektrik akımının geçtiği aktif kısımlarının yanında akım geçmez. Ancak bir kaçak durumunda dokunma yolu ile akımı tehlikeli hale getiren dış metal kısımlarının topraklanması gerekir. Yürüyen merdivenler, metal çitler ve tanklar bu sisteme örnek olarak gösterilebilir, insanların temas etmesi gereken tüm metal yüzeyler koruma topraklamasına dahil edilir. Koruma topraklaması alçak gerilim tesisleri için kullanılabilecek temas gerilimine karşı bir yöntem iken yüksek gerilim tesisleri için tek yöntemdir.
  1. İşletmelerde elektrik akım değerinin istenen değerde olması için yapılan bir topraklama çeşidi işletme topraklamasıdır. Özellikle alçak gerilim şebekelerinde toprak ve sistem arasındaki gerilimin belli değer üzerine çıkmaması için uygulanır. Yöntem orta ve yüksek gerilim şebekelerinde uygulanır ve her ülkenin yönetmeliğine göre değişiklik gösterir. Bu tür şebekelerde direnç üzerinden ya da direk topraklama yapılır.
  2. Fonksiyon topraklaması ise genellikle belirgin bir amaca yönelik yapılan topraklama çeşidi olarak karşımıza çıkar. Bu yöntem çoğunlukla yıldırıma karşı korunma ya da raylı sistem topraklaması gibi örneklendirilebilir.

Temel Topraklama Nedir?

Temel topraklama en sağlıklı topraklama yöntemlerinden biridir. İnşaat aşamasında binaların temel topraklanması işlemi gerçekleştirilir. Galvaniz demirler arasından iletken ile döşenir. Belirlenen noktalardan topraklama iletkenine ait uçlar dışarı çıkarılır ve bağlantı filizi olarak bırakılır. Daha sonra bu uçlar eş potansiyel topraklama baralarına bağlanır, ardından topraklanmak istenen sistemler baralara bağlanarak topraklamaları yapılır. Kapalı ring şeklinde yapılması gereken temel topraklayıcı bina dış duvarları temeline ya da temel platformu içine yerleştirilir.

Eşpotansiyel Ne Demektir?

Armin olarak uyguladığımız topraklama sistemleri temel koruma ve arıza hata koruması canlıları elektrik çarpmasına karşı korumak ve oluşacak yangın risklerini en aza indirmek için önemli bir yöntemdir. Koruma oluşturmak ve cihazları ile donatmak için ihtiyaç duyulan iki önemli değer topraklama sistemine bağlıdır. Bunlar hava akımı ve dokunma gerilimidir, büyüklüğüne göre oluşturan koruma değişir, değerler tamamı ile topraklama sisteminin ne olduğuna bağlıdır. Topraklama konusunda en güvenli sistem eşpotansiyel sistemdir. Tüm topraklamalar ile metal bölümler eş potansiyel baraları ile birbirine bağlanır. Bu sayede tehdit içerisinde herhangi iki noktada oluşan gerilim farkı önlenir ve her noktaya eşpotansiyel sağlanır.