Trafo Nedir? Çeşitleri Nelerdir?
Trafo nedir, çeşitleri nelerdir; Enerjinin kontrollü dağılması için kullanılan ‘’transformatör’’ akım ve gerilimi değiştirmeye yarayan iç mekaniklerden oluşur. Statik elektrik makinesi olarak da bilinen trafo, üç veya daha fazla fazlı olarak sınıflandırılarak, akım ve gerili yüksekliğine göre kullanılmaktadır. Enerjinin ‘’alternatif akım –AC’’ için gerilim seviyesinin frekansını değiştirmeden, düşürme ve yükselme yetisine sahiptir.
Trafo Nedir, Nasıl Çalışır?
Trafo nedir; trafo faz sayısı ve akım kriterlerine göre farklı kullanım alanlarına ve çeşitliliğine sahiptir. Genel olarak ülkemizde mantel tipi ve spiral çekirdek tipi olarak sınıflandırılan iki tür kullanılmaktadır. Çalışma şekli enerji frekanslarına göre akımın statik olarak sağlanmasını ve düzenli olarak aktarılmasına yaramakta olan sargı şeklindeki silindirik yapı ile döngünün oluşmasıyla aktarımın gerçekleşmesidir.
- İki sargılı sistemler ve oto trafosu olarak da bilinen sistemleri bulunur.
- Trafo içindeki ısının dengelenmesi için soğutma sistemi kullanılır.
- Soğutma hava, su, veya yağ ile sağlanmaktadır.
- Trafo tipleri üç grupta incelenmektedir.
- Yükseltici ve düşürücü transformatör olarak kullanılır.
Trafo Çeşitleri Nedir?
Trafo tamamen enerjinin yalıtım, alçaltma ve yükseltme çeşitlerine göre düzenleme yapan enerji üretim santrallerine bağlı makinelerdir. Enerji üretiminde bir nevi frenleme ve kontrol merkezi olarak düşünülmüş, akımın gerilim, faz ve oranına göre dengelenmesini sağlamıştır. Enerji bir anda bir noktadan çıkarken, Trafo sayesinde dizginlenir ve kontrolden geçerek ani yüklenmeler olmaz.
Trafo nedir, çeşitleri nelerdir; Kullanım amacı yalıtım ve yükseltici – düşürücü etkilerdir. Tek faz sayısı ve çok faz sayısı olarak çeşitleri bulunur. Ölçü, yükseltici ve alçaltıcı amaçlarla kullanılan sistem özelliklerine sahiptir.
- Çekirdek tipi trafo;
- Mantel tip trafo;
- Dağıtılmış tip trafo;
Çeşitleri kullanım alanlarına, faz sayısı ve statik enerji üretimindeki aktarım özelliklerine göre düzenlenmiştir.
Çekirdek Tip Trafo
Çekirdek tip trafo özellikleri, sargıların yalıtımları kolaylaştırmasıyla, aşırı yüksek ve güçlü gerilime sahip modellerdir. Manyetik nüve için sac parçalarıyla stabil akışı sağlanmasında etkilidir. Enerjinin beklenenden yoğun ve yüksek olduğu durumlar için koruma iç mekaniklerinin kullanılması gereken tiplerdir.
Sac parçalarının yerleşimi çekirdek tip Trafo çeşitleri için oldukça önemlidir. Nüve tipi tek gözlüdür ve manyetik nüvenin kesiti her yerde aynı olmaktadır. Sistemin doğru akım ve statik enerjiyle döngüsünü sağlayacak sağlam nüve ve sargılar üzerinden işlem yapar.
Dağıtılmış Tip Trafo
Dağıtılmış tip trafo tipi, kaçak akımların en alt düzeyde boş çalışma akımları düşük olan sistemlerde kullanılır. ‘’+’’ artı şeklinde tasarlanış olan modelde, nüve üst ve alt bölgelere dilimli gelirken, sargı tam içinden geçecek şekilde dizayn edilmiştir. Enerjinin orta ayağa sarılmış olan sargılar üzerinden geçişinde etkili olan sistem özelliklerine sahiptir.
Trafo dağıtılmış tip modellerde sargılar dilimli paneller olarak görülür. İşlem sırasında kaçak akımın en alt düzeyde olmasında etkili olan nüve tipine sahiptir. Sistem kusursuz çalışarak, dört ayak tarafından enerjinin statik sağlanmasında etkili olacak özellikleri taşımaktadır.
Mantel Tip Trafo
Mantel tip Trafo, çekirdek tipin tersine olan kare şeklinde bir nüve üzerinde tek sargılama şekliyle görülür. Sistem, orta ayak ve yan ayak panellerden oluşarak, kesitlerin iki katı sağlanmasında etkilidir. Çekirdek tipi nüveden farklı olarak alçak gerilim ve düşük güç trafolarda kullanılmaktadır.
Kare içine yerleştirilmiş sargılar, enerjinin kontrollü dağılımında etkili olacak, düşük ve alçak gerilimli enerji merkezlerinde kullanılabilecektir. Dağılmış ve çekirdek tip trafolardan farklı olarak kullanım alanlarına sahiptir.
Kullanım amacına göre değişen sistemler, ‘’yalıtım’’ izolasyon trafoları ve oto transformatör olarak ikiye ayrılır. Kullanım amacı üzerinden iç mekanikler düzenlenerek, sargı, nüve, primer ve sekonder özelliklerine göre değişebilir.
Trafo Kullanım Amaçları
Kullanım amaçları düşük güç uygulamalarında ayarlı bir gerilimin sağlanması olan sistemlerde oto transformatör kullanımına yer verilir. Genel olarak düşük güç için uygun görülen sistem, küçük boyutlardadır. Enerji sistemlerinde daha yüksek verim sağlama kapasitesine sahiptir.
Yalıtım ‘’izolasyon’’ Trafoları direkt olarak doğru akımının yalıtımı için kullanılmaktadır. Elektrik sistemindeki yalıtımın oluşturulması için dengeleyici ve düzenleyici rol oynar. Alternatif akım bileşenlerini sekonder gerilimi ile oluşturarak, sistemin kusursuz bir şekilde çalışmasını primere uygulanan gerilimin doğru aktarılmasını sağlayacaktır.